Veel vrouwen in de overgang ervaren klachten op het werk, maar het gesprek daarover blijft soms uit. “Zonde en niet verstandig”, vindt collega en leidinggevende Jeroen Mulder. “Bespreek overgangsklachten net als andere gezondheidsklachten en denk in mogelijkheden.”

Het gesprek voeren over de overgang. Hoe doe je dat? Volgens Jeroen begint het met het onderwerp te normaliseren. "Ik kijk er eigenlijk heel simpel naar. Overgangsklachten zijn ook gewoon gezondheidsklachten. Voor mij is het een normaal onderwerp en ik vind het belangrijk om dit met elkaar te bespreken. Misschien komt dat omdat ik zelf vooral met vrouwen heb gewerkt en ook mijn eigen vrouw zit nu in de overgangsleeftijd. Samen kijken naar wat er mogelijk is én wat je nodig hebt. Daar heb je als werkgever een rol in, maar ook als werknemer is het belangrijk dat je aan de bel trekt."
Uit de taboesfeer
Mooi streven om het onderwerp normaal te maken. Toch weten we uit recente cijfers, dat een aanzienlijk deel van de werkende vrouwen die met hormoongerelateerde klachten kampt, dat niet deelt met de leidinggevende. De overgang is voor sommige mensen dus nog steeds een taboe op de werkvloer. En het gesprek zelf starten, is dan niet voor iedere vrouw even makkelijk.
Daar ligt voor Jeroen dan ook een rol voor de leidinggevende. “Als je merkt en ziet dat het een taboe is, dan moet je het daar proberen uit te halen. Ik kan mij best voorstellen dat het nog wat lastiger is als je een man bent, maar praat erover en kaart het aan. Dat hoeft natuurlijk niet meteen persoonlijk. Het is vaak wat makkelijker om algemeen in het team een oproep te doen. Dat je weet dat veel vrouwen hiermee te maken krijgen en de handreiking doen om erover te praten als je klachten hebt. Dat werkt drempelverlagend. Wie de schoen past, trekke hem aan, zeg ik dan.”
Datzelfde geldt trouwens ook voor menstruatieklachten, vindt Jeroen. “Ook daar moeten we het over hebben. Heb jij het daardoor even heel moeilijk? Dan vind ik het niet meer dan normaal om er rekening mee te houden. Als het niet besproken kan worden, dan vallen er vrouwen uit. Dat is het laatste dat we willen, lijkt mij.”
Herken de signalen
Een goed gesprek kunnen voeren over hormoongerelateerde klachten, begint natuurlijk met een stukje verdieping en kennis. “Ik wist vroeger ook niet meer van de overgang dan de bekende opvliegers. Maar door wat gesprekken met een bedrijfsarts leerde ik dat bijvoorbeeld ook vermoeidheids- en gewrichtsklachten door hormonale veranderingen veroorzaakt kunnen worden. Zelf legde ik die link eerder niet altijd en de vrouwen zelf soms ook niet.” Het kan dus ook helpend zijn dat je als leidinggevende weet waar je het over hebt. “Het is fijn als je het als suggestie kunt meegeven in een gesprek: heb je er al wel eens aan gedacht dat…? In sommige gevallen betrek je natuurlijk preventief de bedrijfsarts.”
Kleine aanpassingen maken groot verschil
Het bespreekbaar maken van het onderwerp is natuurlijk een eerste stap. Maar wat doet Jeroen als een collega daadwerkelijk klachten heeft? “Dan vraag ik: wat heb je nodig om je werk te kunnen doen? Wat zijn je mogelijkheden? Vrouwen weten dat vaak heel goed.” In de meeste gevallen zijn kleine aanpassingen al voldoende. “Ik loop vaak samen de dag door: wat doe je precies? Wat is lastig? Soms moet iemand bijvoorbeeld even kunnen zitten als ze moe is, of na een druk moment even een rustige plek hebben om bij te komen. Ook kijken we samen wanneer er zware werkzaamheden gepland staan en of deze misschien over de dag verspreid kunnen worden. Soms houd ik zelfs rekening met de starttijd van een dienst, als iemand lastig uit bed komt. En als er sprake is van gewrichtspijn, dan bestellen we een andere muis en kijken we naar de werkhouding. Het zijn vaak geen gekke dingen, maar het is wel belangrijk om samen in mogelijkheden te denken.” Die praktische aanpassingen zijn heel fijn, maar bespreken en begrip is vaak het belangrijkst. Dat iemand luistert en meedenkt maakt het verschil. “Daar gaat het vaak over: je gezien en gehoord voelen. Dat je kunt zeggen dat je een rotdag hebt. Iemand het gevoel geven dat ze er niet alleen voor staat.” Goed leiderschap en eerder signalen herkennen Volgens Jeroen hoort aandacht voor overgangsklachten bij goed werkgeverschap. “Maar er ligt ook een verantwoordelijkheid bij collega’s zelf om aan de bel te trekken als je ergens last van hebt.”
Om een omgeving te creëren waarin dat makkelijk kan, heeft hij voor leidinggevenden een duidelijk advies: “Verdiep je in het onderwerp. Lees wat overgangsklachten kunnen zijn. Dan herken je signalen eerder. En misschien nog belangrijker: maak het bespreekbaar. Als je de drempel lager maakt in je team, wordt het makkelijker om het gesprek aan te gaan. En dat is precies wat nodig is om uitval te voorkomen én collega’s duurzaam inzetbaar te houden.”
Meer dan de helft van de werkende vrouwen in de overgang ervaart klachten op het werk. Ook in ons ziekenhuis werken veel vrouwen tussen de 40 en 60 jaar. Reden genoeg om te onderzoeken hoe we collega’s beter kunnen ondersteunen. Vanuit pilot WARM (Werk, ARbo en Menopauze) organiseren we daarom informatiebijeenkomsten en kijken we hoe voorlichting, begeleiding en aanpassingen op de werkvloer kunnen helpen.